PSYCHIATRIE
Initiatieven

Rocktherapy tour
 Satisfaction by Jim van Os (psychiater)
Loony radio
Verwenzorg
Veruitwendiging: Rori Wieg
Vitamine V
Met minder dwang kan het ook

Geachte collegae en beste verpleegkundigen,

In het gewone leven ben ik in het Rehabteam fulltime bezig met de zorg voor de 320 dak-en thuisloze psychiatrische patiënten in Amsterdam. Met veel plezier. Met het motto dat deze gehandicapte mensen verleid moeten worden tot zorg en vervolgens middels "verwenpsychiatrie" aan ons gekoppeld moeten blijven.
Het overgrote deel van onze patiënten heeft schizofrenie. Dit betekent dat zij vaak al heel veel zijn kwijtgeraakt; familiecontact, vrienden, een baan, een partner. Nogal is een van de weinige dingen die ze hebben behouden is de liefde voor de muziek. In mijn ervaring wordt nogal eens het eerste therapeutische ijs gebroken via deze gedeelde passie. In mijn geval is deze passie het spelen in een rockband. Deze heet The Electric Space Cowboys, bestaat uit twee professionele muzikanten en ondergetekende en spelen pop/ rockmuziek uit de 70er jaren en enkele eigen nummers.
Nu kwam hierbij het volgende plan op: laten we feestavonden organiseren in de psychiatrische klinieken.
De doelen zijn meervoudig Voorafgaand aan ieder optreden van de band is het de beurt aan de patiënten en/ of medewerkers. Te denken aan een open podium, jamsessie van de muziektherapie, expositie van kunstwerken etcetera. Een hapje en drankje erbij en dan kunnen zowel de patiënten, de verpleegkundigen en zeker ook ondergetekende terugkijken op het uitje van de maand!
In 2003 hebben we ruim 20 maal opgetreden in diverse psychiatrische instellingen in Nederland. De reacties waren over het algemeen bijzonder goed. Weken tevoren waren patiënten en verpleegkundigen vaak bezig er een succes van te maken. Bijzonder was om te zien hoe als zeer psychotisch bekend staande mensen plots hele gedichten konden voordragen, kunstwerken konden maken of gewoon veel plezier maken. Er was plots erg veel gezond gedrag te zien! Zie ook het juninummer van het blad Psy.
Met hartelijke groet
Jules Tielens


Zie onze website
http://www.electricspacecowboys.nl

up
Open podium

Ik had het voorrecht, als moeder, om er bij te zijn, de eerste keer. Niet bij het optreden van de band maar bij het Open Podium.
Jop had verteld dat hij ook iets deed: trommelen.
Geen idee wat ik kon verwachten. Ik had niet de indruk gekregen dat het activiteitenprogramma op het SPDC COW erg swingend was. Veel uitval door ziekte en vakanties. Wat kleuren en draadjes buigen. Laat ik niet denigrerend doen want ik heb hier ook een aantal kunstwerken in huis hangen die daar zijn geproduceerd. Als vaste bezoeker, kende ik de meeste patiënten. Ik had me een jaar lang verbaasd over de grote anonimiteit. Je zag er patiënten, in zich zelf gekeerd, anoniem.
Werd dat even anders op dat open podium!
Jop moest met zijn trommelgroep als eerste op. Mijn zoon sloeg het basisthema, standvastig, geconcentreerd, de maat houdend. Hierop vielen de andere trommelaars in, al improviserend en steeds een houvast hebbend aan het basisthema. Wat was ik trots.
Op een muur in de huiskamer hing een enorme en prachtige grafity, gemaakt door Erwin en Ramsus. Een kunstwerk. De mannen werden geïnterviewd. Liesbeth deed een play back nummer.
Annemiek zong "vlinder" van Boudewijn de Groot. Er werd gerapt, video opnames gemaakt, eigen gedichten voorgedragen de blues werd gespeeld en een top pianist wilde dit keer geen piano spelen maar droeg voor uit eigen werk. Teksten vol vuur en emotie. Waow, daar stonden geen patiënten meer. Daar op dat podium, stonden mensen, artiesten, talenten. De anonimiteit was in een keer weg.
En de rockband had nog niet eens gespeeld.
Ik was trots dat ik erbij mocht zijn en deze talenten mocht meemaken.
Het is niet alleen goed voor de eigenwaarde van de mensen die daar in crisis zijn opgenomen.
Het is goed voor de hulpverleners, die zien dat ze te maken hebben met talentvolle unieke personen, die extra kwetsbaar zijn en een heleboel persoonlijke en liefdevolle aandacht verdienen.
Dit is een voorbeeld van een empowerende bezigheid die vanaf nu, door Jules Thielens en zijn band is ingezet en wordt voortgezet.

up

Verwenzorg

Ereprijs voor Joke Zwanikken-Leenders
Bestel boek: daar word ik blij van

15 Juli 2005
Bron: Ypsilon Nieuws, juli 2005
Copyright: Redactie Ypsilon Nieuws
Koop dit boek en verwen!
Verwenzorg, gewoon doen! - Rob Bruntink en Joke Zwanikken-Leender

Het is goed kersen eten met Joke Zwanikken-Leenders. Kersen, het logo van 'Verwenzorg'.
In de zestiger jaren nam de jonge verpleegkundige Joke Leenders fietstassen vol kersen mee van haar ouderlijke boerderij in Brabant en deelde die lekkernij uit aan haar patiënten in het psychiatrisch ziekenhuis Voorburg bij Den Bosch. Haar bazin berispte haar: de patiënten hadden wel in de kersen kunnen stikken. Joke pikte dat niet en wenste dat haar bazin toe! Je moet maar lef hebben! Dit initiatief en haar onverzettelijkheid leidde uiteindelijk tot de verwenzorg van nu, tot de Nationale Verwendag, tot de Jan Bastiaanse Prijs en een schitterend uitgegeven boek over verwenzorg. De Jan Bastiaanse Prijs is ingesteld ter nagedachtenis aan de overleden, eerste directeur van het Landelijk Expertisecentrum Verpleging & Verzorging in 1998. De prijs wordt toegekend aan verpleegkundigen of verzorgenden die niet alleen de patiëntenzorg verbeteren maar ook het maatschappelijk aanzien van hun beroep bevorderen. Het boek is fors van formaat en geïllustreerd met mooie foto's. Een boek om van te genieten. Niet alleen van het mooie uiterlijk maar vooral van de inhoud. Het gaat over het ontstaan van verwenzorg, voor wie bedoeld, door wie te geven, over wat tegen kan zitten, wat makkelijk is om te doen. Kortom over alles wat er bij nodig is om het patiënten zo naar de zin te maken dat ook de verwenners zelf er een fijn gevoel van krijgen en meer gemotiveerd naar hun werk gaan.
Het boek zit zo vol met mogelijkheden, met zoveel waardevolle adviezen: je moet het zelf lezen. Niet alleen lezen, maar ook proberen het als leidraad te nemen voor het verbeteren van je bejegening van patiënten. Denk je eens in dat je zelf chronisch patiënt bent en jaar in jaar uit een ander voor jou beslist of je wel of geen kersen krijgt, zelfs dat je die nooit meer krijgt domweg omdat niemand in je omgeving op het idee komt ze voor je mee te nemen. Het is maar een voorbeeld. Dat niemand op het idee komt je eens een dagje mee te nemen naar een schoonheidsspecialiste, of de kapper, of een etentje buiten de deur, niet MacDonalds maar naar een beroemd restaurant als De Kersentuin. Allemaal wel mogelijk als iemand maar op het idee komt en dat idee ook met jou, als patiënt wil uitvoeren.
Directies van instellingen, koop dit boek en bespreek de inhoud met het hele personeel. Ga aan de slag zodat ook voor uw patiënten het fijn 'kersen eten' wordt. Gespreksgroepen van Ypsilon, probeer met de ideeën uit dit boek de instellingen in uw regio over te halen niet alleen therapeutische activiteiten te regelen maar bij tijd en wijlen ook leuke dingen te organiseren en individuele wensen te vervullen. Dat breekt de sleur voor iedereen.
Dit is een boek om van harte aan te bevelen!
Liesbeth Gerris
Verwenzorg, gewoon doen!, Rob Bruntink, in samenwerking met Joke Zwanikken-Leenders,
uitgeverij Elsevier Gezondheidszorg, ISBN 90-352-2663-1, prijs € 25
Verwennen kan ook via de stichting Patiëntenzorg, beheerd door Ria van der Heijden. Dit fonds komt ook uitsluitend en volledig ten goede aan patiënten. Rekeningnr. 38.18.61.066 t.n.v. stichting Patientenzorg Rotterdam

up


VERUITWENDIGING

Veel mensen die last hebben van hun geest zijn gevoelig.
Dat betekent zeker niet dat ze altijd gevoelig zijn voor anderen: ze kunnen, net als “normale” mensen zeer egoïstisch, dominant en manipulatief zijn.
Nee, onder het woord “gevoelig” versta ik, in dit verband, het ontbreken van bepaalde “filters” in de hersenen, waardoor personen met een geestesziekte een hoge sensitiviteit ontwikkelen, snel geraakt zijn, problemen hebben met de wereld om hen heen, zorgen hebben met zichzelf.
“Normale” mensen lijken soms van gewapend beton: ze gaan maar door met leven, terwijl de geesteszieken moeite hebben met de meeste zaken. Opstaan, douchen, werken, liefhebben, de trein nemen, kinderen opvoeden, een maaltijd klaarmaken, praten, zwijgen, opgewekt zijn, geluk voelen, koffie zetten.
Deze dingen gaan bij personen met geestelijke aandoeningen vaak moeizaam. Dat komt door hun gevoeligheid. De wereld buiten hen en in hen wordt niet op de juiste manier “gefilterd”. Voor “normale” mensen draait de wereld linksom en zij voelen deze beweging niet. Voor geesteszieken draait de wereld rechtsom en zij hebben last van de draaibeweging.Ik zou hier een boek over kunnen schrijven en misschien doe ik dat ook nog een keer, maar nu laat ik het, wat de “filters” betreft, bij deze alinea.

Veruitwendiging. Het is een mooi woord en is, in zoverre ik weet, voor het eerst – heel lang geleden – door Duitse kunstenaars gebruikt.
Veel belangrijke kunstenaars proberen hun innerlijk te veruitwendigen, vorm te geven, te stileren tot ontroering. En met deze gestileerde ontroering trachten zij rauwe ontroering van kunstliefhebbers op te wekken. Maar dit is niet voldoende. Kunstenaars verlangen naar meer; Zij willen worden beloond voor hun prestaties. Want beloning geeft doorzettingsvermogen, kracht, ambitie en versterkt het ego.
Eigenlijk willen alle mensen worden beloond voor wat zij doen. En daar is niets verkeerds aan.
Wanneer geesteszieken hun binnenwereld bijvoorbeeld op een podium veruitwendigen kunnen er prachtige dingen gebeuren: de waarnemer ervaart dat er enorme gevechten plaatsvinden tussen schaamte en moed, genezing en ziekte: de toeschouwer “ziet” de zwakke “filters” van hen die zich willen veruitwendigen. En plotseling beginnen de zwakke “filters” weg te vallen bij de artiesten: de mensen op het toneel worden sterker, zij krijgen plezier in wat ze doen. Maar hun gevoeligheid blijft op een opmerkelijke wijze aanwezig en wekt ontroering op bij het publiek. Rauwe ontroering. Of de mensen in de zaal moeten lachen: de verkramping in het hoofd van de geesteszieke op het podium wordt minder en minder en wat er uiteindelijk overblijft is echte expressie en misschien zelfs kunstenaarschap.

En dat is precies wat er gebeurde op die zonnige middag in Den Bosch: ik miste de zon die buiten scheen niet, maar was verbluft door de expressie die over het podium waaide. De zon was tussen het publiek door naar binnen gekomen en scheen nu op de gezichten en lichamen van de personen op het toneel. Je zag de barsten in hun leven, je kon zien dat ze verschrikkelijk hadden geleden, want het licht van de zon was erg sterk. En toch was daar die volmaakte expressie die gelukkig werd beloond door applaus uit de zaal.
Achteraf voelden velen die hadden opgetreden dat ze “leeg waren gelopen op een gunstige manier”. Ze hadden iets moois neergezet en die schoonheid was beloond. En dat had hen moed gegeven,, doorzettingsvermogen, kracht, misschien ambitie en zeker een ego.
Expressie op toneel en het daarvoor worden beloond (als er kwaliteit wordt getoond en kwaliteit = is de moed om het toneel te betreden en te beginnen aan veruitwendiging) zou tot het elementaire recht van geesteszieken moeten behoren, tot het verwenpakket van Joke Zwanikken die naast mij in de zaal zat en zich kostelijk amuseerde.
Zij die het podium betreden, beginnen aan een avontuur dat nooit slecht af kan lopen. Niemand hoeft zich te schamen of plaatsvervangende schaamte te voelen, want wat er plaatsvindt is wezenlijke expressie en deze expressie gaat, volgens mij, samen met een zekere onoverwinnelijkheid. Ik zou hier een boek over kunnen schrijven, maar ik moet het helaas bij deze alinea laten. Dames en heren op het podium en in de zaal, ik dank u. Ik heb een perfecte middag gehad!

Rogi Wieg


 Cecile aan de Stegge: met minder dwang kan het ook.

Cecile maakt zich sterk voor het terugdringen van dwang binnen de GGZ. Ze schreef de onderstaande stukken en nam het initiatief tot de Johannes van Duurenprijs. Ze schreef:
1. Een lezing die ik heb gehouden in 2003, en die ging over de vraag hoe artsen verpleegkundigen opleidden op het gebied van dwangmiddelen en separeren tussen 1890 en 1964.
2. Een lezing die ik op 6-9-2007 heb gehouden over de geschiedenis van de ggz-verpleegkunde.
3. De tekst van mijn interview met Justine Theunissen die eerdaags in de TVZ zal staan.
4. Het juryrapport van de Johannes van Duurenprijsjury.

Juryrapport Johannes van Duurenprijs
lezing
Separatie en mechanische dwangmiddelen in Nederlandse Leerboeken voor verplegenden in de psychiatrie, 1897 - 1964
Contact is het sleutelwoord

Ze schreef ook:
De module effectief omgaan met familieleden (een cursus voor verpleegkundigen) kun je downloaden via de website van Ypsilon. Ik wens je heel veel succes. Blijf vooral doorgaan met je streven naar een meer humane GGz. Ik hoop dat je moed hebt geput uit de fantastische afscheidswoorden van Lourens Henkelman. (zie: de honden blaffen maar de karavaan trekt verder)

Met hartelijke groet,
Drs. G.J. Cecile aan de Stegge

up


Loony radio

Loony radio is een radiozender in Argentinië die radioprogramma's maakt met mensen met een psychiatrische aandoening, opgenomen in instellingen.
Met een oude citroën met apparatuur trekt de radiomaker rond langs de instellingen en ter plekke wordt de radio-uitzending gemaakt.
De uitzending is in de directe omgeving (plaatselijke radio) te beluisteren.
Delen van de uitzending worden op de nationale radio uitgezonden in een vast radioprogramma.
Hier luisteren in Spaanstalige landen miljoenen mensen naar.
De teksten, liederen, theorieën van de "loony's" worden gehoord en bewonderd door de verbeeldingsvolle en creatieve inhoud van hun boodschappen.
De patiënten worden door deze radio-actie weer "mensen".
Het zelfvertrouwen groeit.
Ze worden niet genegeerd maar gerespecteerd.
Dat werkt helend.
Sociologen volgen de ontwikkelingen en effecten van dit radioprogramma.
De Argentijnse filmmaakster Alexandra Indago heeft connecties met de radiozender en onderzoekt of dit in Nederland ook mogelijk is.
Ze heeft contact gezocht met het Ei-complex en de Ei-stichting die open staat voor dit soort multimedia projecten voor mensen met een psychiatrische achtergrond.

Zie het filmpje dat is gemaakt op Youtube.

loony radio